بازی فکری چیست؟
طبق تعریف بررسی های صورت گرفته از طرف دانشگاه هاروارد، بازی های فکری بازی هایی هستند که مغز بازیکن را از طریق تعامل مستقیم بین افراد بدون پشتیبانی از هیچ وسیله الکترونیکی تحریک می کنند. برخی از مدل های بازی فکری هستند مانند شطرنج، جدول کلمات متقاطع، سودوکو که از قدیم الایام مورد استفاده قرار می گرفتند.
منظور از مهارتهای شناختی، توانایی مغز هر فرد برای فکر کردن، خواندن، درک کردن، برقراری ارتباط، یادگیری، به خاطر سپردن، استدلال و توجه کردن است.
ارتقای مهارتهای شناختی در اوایل کودکی، بچهها را قادر میسازد تا ارتباط بین پدیدههای مختلف را بهتر ببینند، علت و معلول را درک کرده و تفکر تحلیلی را توسعه دهند. این تواناییها میتوانند در تحصیل و آینده کودک تاثیرگذار باشند. بنابراین تقویت و توسعه مهارتهای شناختی کودکان یکی از مهمترین وظایف والدین است. مسلما موثرترین روش برای آموزش به کودکان، بازی است. اگر بازیهای کودکان هدفمند باشد؛ میتواند در رشد ذهنی آنها نقشی اساسی ایفا کند.
تاثیرات بازی فکری بر روی کودکان
بازیهای فکری عموما باعث میشوند تا در ذهن خود برنامهریزی کنید، نقشه بکشید و تلاش کنید، اطلاعاتی را به خاطر بسپارید که در شکست دادن حریفان به کمکتان میآیند. وقتی که از مغزتان به اندازه کافی کار بکشید، از پیری و اختلالات حافظه و… دور خواهید ماند. هدف از انجام بازی فکری، بهبود حافظه، قدرت تفکر، افزایش سرعت انتقال و تقویت مهارتهای شناختی است.
مهارتهای شناختی همان مهارتهایی است که باید برای پردازش افکارتان داشته باشید. به عبارت سادهتر، تواناییهایی که در یادگیری و حل مسأله به کمکتان میآیند. چه کودک باشید و چه بزرگسال، برای بهتر زندگی کردن باید دائما فکر کنید و تصمیم بگیرید. پس چه خوب که به کمک روشهایی مانند استفاده از بازی های فکری به مغزتان کمک کنید.
فواید بازی های فکری شامل موارد زیر است:
- تسریع یادگیری
- تقویت گفتار کودک
- تقویت حافظه ی دیداری و شنیداری
- افزایش دقت و تمرکز
- یادگیری مهارت طبقه بندی
- بهبود تجسم فضایی
- افزایش مهارت درک مطلب
- تقویت مهارت حل مسئله
- افزایش خلاقیت و ابتکار
- بهبود مهارت های اجتماعی مانند تعامل با دیگران، همکاری، تقسیم وظایف، رعایت قوانین و رعایت نوبت
- توسعه ی تفکر منطقی و استدلال
بازی های فکری هم برای شما و هم برای کودکان مفید و لذت بخش است و در آینده موجب بهبود عملکرد تحصیلی کودکان می شود.
طبقه بندی بازی های فکری
- بازی های صفحه ایی یا رومیزی (Board Games): بازیهای رومیزی یا بازیهای تختهای به بازیهایی گفته میشود که روی یک سطح از پیش طراحی شده (کاغذی، پارچهای یا تختهای) انجام میشود. (ابلون، اتللو، کریدور و کتان)
- بازی های پازلی (Puzzle Games): بازی های پازلی ابتکار و دانش فرد را مورد سنجش قرار میدهد و قطعات با یک روش منطقی کنار هم قرار میگیرد تا راه حل صحیح پازل به دست آید. (پازل های مسطح، پازل های ۳ بعدی و روبیک)
- اتاق فرار (Escaperoom): بازی گروهی فعالیت محوری است که در آن بازیکنان با کشف سرنخ ها، حل معماها و پردازش اطلاعاتی که از محیط دریافت می دارند در مدتی محدود به سمت هدفی مشخص حرکت می کنند.
- کارتی (Card Games): بازی اونو، استوژیت، دکتر اکتشاف، تیزبین
- کاغذی و نوشتاری (Paper and Pencil Games): مانند سودوکو و انواع جداول کلمات
- مهارتی حرکتی (Game of Physical Skill): مانند جنگا و برج هانوی، کاپوچین
- نقش آفرینی (Role-playing game): بازی است که در آن افراد نقش یک شخصیت خیالی (و بعضاً حقیقی) را به عهده گرفته و با آن به انجام بازی میپردازد مانند پانتومیم، و بازی گروهی مافیا
- بازی تیزبین: این بازی برای گروه سنی 3 تا 10 سال مناسب است. هدف از این بازی افزایش دقت و تمرکز و افزایش سرعت عمل است.
تیزبین یک بازی کارتی است که در هر کارت 8 تصویر وجود دارد، بین هر دو کارت فقط یک تصویر مشترک می باشد آن را تشخیص دهید و برنده شوید.
- بازی کریدور: هدف از این بازی تقویت مهارت تصمیم گیری، برنامه ریزی، حل مسئله و تفکر استراتژیک است. در این بازی هر بازیکن باید بتواند مهره خود را به آخر صفحه برساند و بازیکنهای مقابل باید یکدیگر را از راه اصلی منحرف کنند تا نتوانند به انتهای صفحه برسند.
تعداد بازیکن: 2 تا 4 نفر
ردهی سنی: 8 سال به بالا
- بازی استوژیت: این بازی ترکیبی از قدرت خلاقیت و ذهنخوانی است. در هر دور از بازی یک بازیکن به عنوان راوی انتخاب خواهد شد. او باید یکی از کارتهای دستش را توصیف کند. بقیهی بازیکنها باید از بین کارتهای خود یک کارت که مفاهیم مشترکی با کارت راوی دارد را انتخاب کنند. در مرحلهی بعدی بازیکنان دیگر باید با قدرت ذهنخوانی خود، کارت راوی را از میان کارتهای دیگر بیابند. اگر همه بازیکنها کارت راوی را پیدا کنند و یا هیچ بازیکنی نتواند کارت او را بیابد، امتیازی نمیگیرد. در استوژیت درصورتی امتیاز بدست میآورید که عبارتتان، نه آنقدر واضح باشد و نه آنقدر دور از ذهن.
رده سنی: 8 سال به بالا
تعداد: 2 تا 8 نفر
- فلش کارتها:
فلش کارت ها یکی از مفیدترین وسیله هایی هستند که به پیشرفت مهارتهای شناختی فرزندانتان کمک می کنند.
فلش کارت های متفاوتی هستند که می توان از آن ها استفاده کرد:
کارت های مهارت زندگی، فلش کارت های شناخت حیوانات، اعضای بدن و میوه ها.
بازیهای ساختنی
بازیهای ساختنی مانند “لگو” به کودکان کمک میکند تا مهارتهای موازیسازی، برنامهریزی و مهارتهای موتوریک خود را تقویت کنند.
