اختلال یادگیری

ویژگی های اصلی ملاک های تشخیصی برای اختلال های یادگیری:

اختلال در خواندن، اختلال در ریاضیات و اختلال در بیان نوشتاری

 الف) پیشرفت در خواندن، توانایی در ریاضی و مهارت های نوشتاری که با آزمون های میزان شده ی فردی اندازه گیری می شود، با توجه به سن تقویمی، اندازه گیری هوش و تحصیلات متناسب با سن فرد، به طور چشمگیری پایین تر از حد انتظار است.

ب) اختلال در ملاک الف تاثیر فراوانی بر پیشرفت تحصیلی یا فعالیت های زندگی روزمره که نیاز به مهارت های خواندن، توانایی ریاضی و ترکیب متون نوشتاری دارد، می گذارد.

اختلال خواندن:

رایج ترین ویژگی اختلال در خواندن، ناتوانی در تمایز یا جدا کردن صداها در کلمه هایی است که بر زبان آورده می شود. این نقص اهمیت به سزایی دارد زیرا مهارت های واج شناسی در خواندن، مهم و اساسی هستند.

برای ارزیابی کودک به تمرین اضافی برای تسلط بر واج ها و کلمات، دو روش وجود دارد که وقتی فرد کلمات را می خواند، استفاده می شود. روش اول: روی واحد های منفرد (واج ها) انجام می شود و نسبتاً آهسته است.

روش دوم: روی کل کلمات انجام می شود و کاملا سریع است.

در خوانندگان بهنجار، کل کلمات به کمک رشد واج شناختی و بر اساس تحلیل کلمه فرا گرفته می شود، با این حال به نظر می رسد افرادی که در خواندن همواره ضعیف اند، در بازشناسی کلمات، متکی به حافظه ی طوطی وار هستند. این افراد غالباً در یادگیری کلمه های دیداری اساسی مشکل دارند به ویژه کلمه هایی که از نظر واج شناختی بی قاعده هستند و باید به یاد سپرده شوند؛ مانند: خواهر، خاستگاه، ذلیل، زنبور، پخت، میپزم و غیره.

خطاهای معمول این کودکان عبارتند از:

• وارونه سازی: تمایل به معکوس کردن حروف و واژه هایی است که فقط از نظر جهت با هم تفاوت دارند، مانند ( پ به جای ث) و (دور به جای رود) و ( زور به جای روز ).
• حذف: مانند خواندن شبه به جای شنبه یا درا به جای دریا.
• غیر روان خوانی شفاهی: خوانندگان ضعیف اغلب غیر روان، همراه با مکث و بسیار با تردید می خوانند.

اختلال در نوشتن

کودکان دچار اختلال های نوشتاری نه تنها در نوشتن و نقاشی کردن مشکل دارند، بلکه با وجود رشد بهنجار اعمال حرکتی درشت آن ها، اغلب در انجام دادن تکلیف های دیداری- حرکتی ظریف که مستلزم هماهنگی بین چشم و دست است مشکل دارند.

این کودکان معمولا انشاء های کوتاه و بی انگیزه ای می نویسند، نوشته ی آن ها نا به سامان و آشفته است و کمتر برای اصلاح املای کلمه ها، نقطه گذاری و نحو، جمله های نوشته شده ی خود را دوباره نگاه می کنند.

اختلال در ریاضیات

کودکان پیش دبستانی به طور طبیعی نمی توانند مفاهیم ریاضی را همانند خواندن فراگیرند، اما به تدریج که متوجه می شوند باید بتوانند محاسبه کنند و بدانند برای خرید کالا چه مقدار پول بپردازند یا تا تعطیلات تابستان چند روز باقی مانده است، این وضعیت به سرعت تغییر می کند.

کسب برخی مهارت های لازم برای حساب یا همه آنها، مانند تشخیص اعداد و نمادها، حفظ ارقام، جدول ضرب، تنظیم اعداد و درک مفاهیم انتزاعی نظیر ارزش مکان و اعداد کسری، برای کودکان مبتلا به اختلال در ریاضی، دشوار است .

کودکانی که اختلال در ریاضی دارند ، هوش بهنجار و بالای متوسط دارند، در حواس پنجگانه نقصی ندارند، به اختلال های رشدی  و آشفتگی هیجانی مبتلا نیستند.

این کودکان نه تنها در زمینه ریاضی، بلکه در درک مفاهیم انتزاعی یا توانایی دیداری- فضایی نیز مشکل دارندو

مشکلات اصلی کودکان دچار اختلال در ریاضی اغلب در زمینه محاسبه ریاضی یا توانایی استدلال در ریاضیات است. این مشکلات ممکن است به شکل های مختلف جلوه گر شوند :

• دشواری در تعیین اندازه ها یا نام بردن اعدادریاضی
• ناتوانی در شمردن
• مقایسه کردن و بازی کردن با اشیا
• مشکلات خواندن و نوشتن نمادهای ریاضی
• درک مفاهیم ریاضی و محاسبات ذهنی و عملی

کودکان و نوجوانان مبتلا به اختلال های یادگیری به احتمال فراوان، مشکلات درونی نظیر اضطراب، اختلال های خلقی، و همچنین مشکلات بیرونی همچون بیش فعالی و نافرمانی را بیش از همسالان خود نشان می دهند.

میزان ترک تحصیل در این کودکان 40 درصد بیشتر از سایرین است.

این کودکان مشکلاتی دارند که عزت نفس و روابط اجتماعی آنها را مختل می سازد، در واقع این دانش آموزان احساس می کنند والدین، معلمان و همسالان، از آنها کمتر حمایت می کنند و به احتمال فراوان خودپنداره آنها درباره تحصیل و مدرسه ضعیف است اما خودپنداره ورزشی و ظاهری آنها کمتر آسیب می بیند.

بر اساس مطالعات تقریبا از هر چهار دانش آموز مبتلا به اختلال یادگیری، یه نفر نقص چشمگیری در مهارت های اجتماعی دارند. این کودکان در مقایسه با سایرین منزوی تر هستند و در میان همسالان خویش محبوبیت کمتری دارند و تاثیرات منفی بیشتری روی دیگران می گذارند.

مشکل آنها در برقراری دوستی با دیگران به دلیل نقص در مهارت های اجتماعی و ادراک ظرافت های روابط متقابل اجتماعی است، این کودکان ممکن است ندانند چگونه باید به دیگران سلام کرد، با آنها دوست شد یا در بازی آنها شرکت کند، آنها ممکن است نامحسوس مواردی مانند رعایت نوبت و منتظر ماندن در صف را نادیده بگیرند.

آنها ممکن است نشانه های غیرکلامی دیگر کودکان را درست تفسیر نکنند و پاسخ مناسبی نشان ندهند مانند چرخاندن چشم برای نشان دادن تنفر یا بی میلی .

متأسفانه مشکلات اجتماعی و هیجانی ناشی از اختلال های یادگیری ، اساسا به دلیل تشخیص ضعیف و خدمات نابسنده، ممکن است تا بزرگسالی ادامه یابند. این بزرگسالان ممکن است از خواندن تفننی اجتناب کنند و برای مخفی نگه داشتن مشکلات خویش از روش هایی نظیر تماشای اخبار تلویزیون استفاده کنند تا خواندن روزنامه.  از سوی دیگر، بسیاری از بزرگسالان مبتلا به اختلال های خواندن در زمینه های غیر درسی، نظیر هنر، موسیقی، رقص یا ورزش بی نظیر هستند.

هر کودک و نوجوان توانایی هایی دارد که می تواند کاستی های او را جبران کند، شناخت توانمندی ها همچنین می تواند به ارائه شیوه های آموزشی مبتنی بر توانایی های فعلی و نیازهای فردی منجر شود.

اختلال یادگیری والدین ممکن است تا حدی به شکل متفاوت در کودک بروز کند، پدر ممکن است اختلال نوشتاری داشته باشد و کودک اختلال زبان بیانی

پیشگیری و درمان:

• درمان های روانی اجتماعی مانند: بهره گیری از مشاور برای کمک به خویشتن داری بیشتر کودک و ایجاد نگرش مثبت نسبت به توانایی های خودش، گروه های حمایت برای والدین
• درمان های شناختی مانند: تمرین و بازی هایی در زمینه آگاهی واج شناختی مانند قافیه سازی، تشخیص جمله ها و واژگان، تجزیه هجاها و واج ها
• روش های آموزشی : اهمیت آموزش مستقیم برای کودکان مبتلا به اختلال یادگیری، تمرین به کارگیری واج ها، ساختن کلمه، افزایش درک مطلب و بهبود سیالی در بازشناسی کلمه
• مداخله های شناختی – رفتاری:  خودبازنگری، خود ارزیابی، خودسنجی، خود نظم دهی و خودگردانی